KOL, KOC quảng cáo vi phạm: Trách nhiệm thuế và rủi ro cho doanh nghiệp trong tuân thủ pháp luật 2026
Cú trượt chân từ những video “Triệu View”
Bạn vừa chi 50 triệu đồng booking một TikToker đình đám để review sản phẩm mới. Doanh thu tăng vọt, cả công ty ăn mừng vì chiến dịch marketing quá thành công.
Nhưng sáu tháng sau, cơ quan thuế gọi tên doanh nghiệp của bạn để truy thu thuế, còn cơ quan quản lý thị trường thì gõ cửa vì KOL lỡ miệng “thổi phồng” công dụng sản phẩm.
Bạn có đang nghĩ: “KOL nói sai thì KOL chịu, mình chỉ thuê thôi”? Nếu vẫn giữ tư duy này, bạn đang tự tay đẩy doanh nghiệp của mình vào một mớ rắc rối pháp lý và thiệt hại tài chính nặng nề.
Bản chất pháp lý: Bạn đang mua dịch vụ hay đang mua rủi ro?
Khi thuê KOL hoặc KOC, nhiều chủ doanh nghiệp và kế toán chỉ đơn thuần coi đó là một khoản chi phí mua quảng cáo. Tuy nhiên, dưới góc độ vận hành, đây là một giao dịch phức tạp ràng buộc cả nghĩa vụ thuế lẫn trách nhiệm phát ngôn.
Thứ nhất, về mặt thuế vụ. Hầu hết các KOC, KOL hiện nay hoạt động với tư cách cá nhân không có giấy phép kinh doanh. Theo quy định tại Thông tư 111/2013/TT-BTC, với các khoản chi trả từ 2 triệu đồng/lần trở lên, doanh nghiệp có nghĩa vụ khấu trừ 10% tại nguồn trước khi trả cho cá nhân.
Nếu kế toán cứ vô tư chuyển khoản toàn bộ số tiền theo yêu cầu của KOL mà quên mất nghiệp vụ này, cơ quan thuế sẽ ngay lập tức gạt khoản chi đó ra khỏi chi phí hợp lý. Lúc này, doanh nghiệp vừa mất tiền thuê, vừa phải è cổ nộp thêm thuế thu nhập doanh nghiệp.
Thứ hai, về trách nhiệm nội dung. Luật Quảng cáo hiện hành quy định rất rõ trách nhiệm của nhãn hàng đối với các ấn phẩm truyền thông. Khi KOL nhận tiền của bạn để làm video, họ đang đóng vai trò là người đại diện phát ngôn cho sản phẩm.
Nếu KOL sử dụng những từ ngữ bị cấm như “điều trị dứt điểm”, “tốt nhất thị trường” cho một sản phẩm mỹ phẩm thông thường, doanh nghiệp mới là bên chịu phạt hành chính trực tiếp. Đây là một lỗ hổng rất lớn trong công tác quản lý rủi ro doanh nghiệp tại các công ty vừa và nhỏ.
Bạn không chỉ đang trả tiền cho lượt xem hay lượt tương tác. Bạn đang mua tiếng nói của họ, và về mặt pháp luật, bạn phải chịu trách nhiệm hoàn toàn cho những gì tiếng nói ấy phát ra liên quan đến thương hiệu của mình.
Những ngộ nhận tai hại bòn rút dòng tiền của doanh nghiệp
Với 20 năm làm nghề, tôi thấy các kế toán viên thường có tâm lý sợ mếch lòng KOL, còn chủ doanh nghiệp thì chỉ chăm chăm muốn chiến dịch lên sóng thật nhanh. Sự vội vàng này sinh ra những ngộ nhận cực kỳ tai hại.
Sai lầm phổ biến nhất là thỏa thuận chi phí qua tin nhắn Zalo và tư duy “nhận đủ tiền”. KOL báo giá 50 triệu, kế toán cắn răng chuyển đúng 50 triệu. Bạn không yêu cầu họ cung cấp mã số thuế, cũng không quy đổi ngược (gross-up) để nộp thuế thay.
Hậu quả là cuối năm, khi quyết toán, khoản tiền khổng lồ chi cho hàng chục KOC biến thành chi phí không hợp lệ. Doanh nghiệp vừa bị truy thu, vừa bị tính tiền chậm nộp phạt.
Một doanh nghiệp mỹ phẩm tại TP.HCM từng rơi vào cảnh khóc dở mếu dở cách đây không lâu. Họ chi ra hơn 300 triệu đồng thuê một dàn KOC hùng hậu review trên TikTok.
Toàn bộ tiền được chuyển thẳng vào tài khoản cá nhân của KOC, không có hợp đồng dịch vụ chặt chẽ, không có chứng từ khấu trừ thuế. Đến kỳ thanh tra, cơ quan thuế xuất toán toàn bộ 300 triệu này khỏi chi phí hợp lý.
Chưa dừng lại ở đó, một KOC trong chiến dịch bị cộng đồng mạng “bóc phốt” quảng cáo sai sự thật. Quản lý thị trường vào cuộc kiểm tra và phạt nhãn hàng thêm 45 triệu đồng vì vi phạm quy định quảng cáo.
Việc lơ là tuân thủ pháp luật không chỉ làm thâm hụt dòng tiền, mà còn bòn rút sinh lực của người làm vận hành. Bạn không làm sai vì cố tình gian lận, bạn sai vì nhắm mắt bỏ qua các nguyên tắc tài chính cơ bản và quá tin tưởng vào các thỏa thuận miệng.
Thiết lập quy trình kiểm soát rủi ro khi booking KOL/KOC
Đã đến lúc kế toán và chủ doanh nghiệp phải ngồi lại, thiết lập ngay hàng rào bảo vệ dòng tiền và uy tín của mình. Hãy đưa các bước sau thành quy trình bắt buộc cho mọi chiến dịch:
1. Yêu cầu hồ sơ nhân thân trước khi làm việc: Bắt buộc KOL cung cấp CMND/CCCD và Mã số thuế cá nhân. Không có mã số thuế, tuyệt đối không duyệt chi tạm ứng.
2. Chốt rõ điều khoản thuế trong hợp đồng: Ghi rõ số tiền KOL nhận được là trước thuế (Gross) hay sau thuế (Net). Nếu là Net, kế toán phải tự tính toán gross-up để nộp thuế thu nhập cá nhân thay cho KOL, đảm bảo giữ lại chứng từ để bảo vệ chi phí cho công ty.
3. Ký hợp đồng có điều khoản bồi thường: Cài cắm ràng buộc phạt hợp đồng nếu KOL phát ngôn sai kịch bản đã duyệt, hoặc bản thân KOL vướng scandal pháp lý trong và sau thời gian diễn ra chiến dịch.
4. Kiểm duyệt nội dung nghiêm ngặt: Tuyệt đối không cho phép KOL tự ý sử dụng các từ ngữ bị cấm trong quảng cáo. Mọi video, hình ảnh phải được nhãn hàng duyệt bằng văn bản (hoặc email) trước khi đăng tải.
Đừng để tiền rơi vì những lỗi sai cơ bản trên giấy tờ. Nếu bạn đang lấn cấn về cách hạch toán chi phí thuê KOL, hoặc chưa biết cách soạn thảo một hợp đồng booking chặt chẽ để bảo vệ doanh nghiệp, hãy để lại câu hỏi bên dưới. Tôi sẽ hỗ trợ giải đáp và gửi cho bạn mẫu hợp đồng an toàn nhất cho SME.
Liên hệ với chúng tôi ngay để được tư vấn chi tiết dịch vụ.
- 📞 Số điện thoại: +84 936 886 8851
- 💬 Zalo OA: Go ahead Vietnam
- ✉️ Email: acc-hcm@goaheadvietnam.com
